Rzetelna wiedza psychologiczna pozwala zrozumieć mechanizmy rządzące zmianą i daje dodatkowe narzędzia do pracy coachingowej. Istnieje nurt coachingu nazywany coachingiem psychologicznym. Jest to podejście, która za podstawę przyjmuje psychologiczne, empirycznie zweryfikowane, podejścia, modele i metody. Podejście to nazywane jest coachingiem opartym na dowodach, bo dąży się w nim do korzystania z tych rozwiązań, których skuteczność potwierdzono badaniami naukowymi.


Coachowie psycholodzy i sympatycy coachingu psychologicznego zrzeszeni są w International Society of Coaching Psychology.
Na rynku dostępne są różne czasopisma poświęcone coachingowi psychologicznemu, np.

Na rynku polskojęzycznym warto zajrzeć do Coaching Review, który jest wydawany przez Centrum Coachingu ALK.

Co psychologia może wieść do coachingu?

Przygotowałem listę z moimi ulubionymi koncepcjami i modelami psychologicznymi, które wykorzystuję w swojej pracy coachingowej i superwizyjnej. Dodam, że poniższa lista jest subiektywna i nie wyczerpuje wszystkich możliwości.

  • Psychometria – Testy psychometryczne są doskonałym narzędziem, które może być wykorzystywane na różnych etapach procesu coachingowego do poszerzenia wiedzy na temat zasobów i ograniczeń klienta.
  • Psychologia rozwoju człowieka – Eriksonowska teoria kryzysów jest moją ulubioną koncepcją rozwojową. Omawia ona kryzysy, z jakimi mierzy się człowiek w cyklu swojego życia.
  • Mechanizmy obronne – Podejście psychodynamiczne wniosło do teorii psychologii pojęcia: adaptacyjnych i nieadaptacyjnych mechanizmów obronnych, oporu, przeniesienia i przeciwprzeniesienia.
  • Paradoksalna teoria zmiany – Moje niedawne odkrycie z podejścia Gestalt – „Zmiana pojawia się wtedy, gdy stajesz się tym, kim jesteś, a nie wtedy gdy próbujesz się stać tym, kim nie jesteś (Fritz Perls)”. Zobacz, jak zmienia to rolę coacha – Coach nie jest już agentem zmiany.
  • Komunikacja hipnotyczna – Milton Erickson, psychiatra i psycholog specjalizujący się w hipnozie klinicznej, zaczął traktować nieświadomą część umysłu jako kreatywną i generującą rozwiązania. Wprowadził do praktyki terapeutycznej metafory, opowieści i zadania.
  • Transteoretyczny model zmiany – Każda zmiana, niezależnie od tego, czego dotyczy, podlega pewnym prawidłowościom. Jeśli zdiagnozuje się etap, na którym klient się znajduje, łatwiej dobrać właściwe narzędzia wspierające zmianę.
  • Podejście poznawczo-behawioralne – W tym przypadku trudno wskazać jakieś konkretne narzędzie, model lub koncepcje. Tak wiele coaching czerpie z tego podejścia, że Cognitive Behavioural Coaching jest samodzielnym podejściem coachingowym.
  • Teoria schematów osobistych – Najbardziej rozbudowaną kategoryzację schematów opracował Jeffrey Young. Ja najchętniej odwołuję się do klasyfikacji opisanej przez Jerzego Melibrudę w jego książce „Siedem ścieżek integracji psychoterapii”.
  • Niespecyficzne czynniki leczące w psychoterapii – Czesław Czabała jest autorem niewielkiej książeczki pod tytułem „Czynniki leczące w psychoterapii”. Opisuje w niej, co powoduje, że psychoterapia działa. Fantastyczne źródło inspiracji dla coachów.

To tylko kilka z koncepcji, które mogą rozszerzyć perspektywę skutecznego coacha. Niejeden coach, interesujący się psychologią, dodałby pewnie inne, ulubione, modele i metody pracy.

Jeśli masz ochotę, podziel się w komentarzach stosowanymi przez Ciebie w coachingu koncepcjami psychologicznymi.

A zainteresowanych psychologią coachów, zapraszam na kurs PSYCHOLOGIA DLA COACHA realizowany w formule online przez Centrum szkoleń e-learningowych Eduszkolenia24.pl.


3 Comments

Roman · 31 marca 2016 at 19:15

Z jednej strony piszesz o podejściu opartym na dowodach (potwierdzonym badaniami naukowymi) z drugiej wymieniasz koncepcje psychologiczne, które właśnie żadnego oparcia w badaniach nie mają (m.in. mechanizmy obronne, komunikacja hipnotyczna – w rozumieniu metafor, presupozycji, wieloznaczności itp.).
I jak tu żyć Panie Rafale? Jak tu żyć.

    Rafał Szewczak · 13 kwietnia 2016 at 09:19

    Nie mam wrażenia, że tutaj nie ma spójności. Mechanizmy obronne są pewnymi koncepcjami nazywającymi określone zjawiska zachodzące w relacji z coachem, czy w samym procesie coachingu. Na przykład, racjonalizacja jako próba uzasadnienia przez klienta, przed samym sobą lub coachowi, dlaczego postąpił tak, a nie inaczej w jakiejś sytuacji. Intelektualizowanie, projekcja… Być może chodzi Ci o podejście psychoanalityczne, którego efektywność jest rzeczywiście kwestionowana. Ale mechanizmy obronne jako konstrukt opisujący rzeczywiste zjawiska funkcjonuje we współczesnej psychologii. A ja te pojęcia wykorzystuje, bo pomagają mi w nazywaniu tego, co dzieje się w relacji. Pisząc z kolei o komunikacji hipnotycznej, chodzi mi o sposób, w jaki komunikuję się z klientem, by wspierać go w poszerzaniu świadomości. Korzystam z metafor i to pomaga klientowi w dostrzeżeniu nowych aspektów rzeczywistości. Mam wrażenie, że pisząc o tym, że mechanizmy obronne, czy komunikacja hipnotyczna nie mają oparcia w badaniach, mamy na myśli różne rzeczy.

Monika Kliber · 1 kwietnia 2016 at 07:23

Ciekawy wpis. Dzięki za podpowiedzi dot. literatury.

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: